Przestępstwo udzielania innej osobie środków odurzających w celu osiągnięcia korzyści majątkowej to jedna z najczęściej pojawiających się spraw karnych w oparciu o przepisy Ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Wynika to z cały czas dużej powszechności tego zjawiska w społeczeństwie, co też świadczy niestety o niezanikającym problemie związanym z zażywaniem różnych substancji, nierzadko wynikającym z lansowania przez wszelkiej maści celebrytów określonego stylu życia. W praktyce sądowej czyn ten określany jest potocznie jako handel narkotykami.
W niniejszym artykule omawiam:
-
na czym polega odpowiedzialność karna z art. 59 ustawy,
-
jakie kary grożą oskarżonemu,
-
kiedy możliwe jest przyjęcie wypadku mniejszej wagi,
-
jak wygląda obrona w sprawach narkotykowych na Śląsku – w realiach lokalnych postępowań prowadzonych przez prokuratury i sądy okręgu katowickiego.
Podstawa prawna – art. 59 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii
Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy:
-
Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, udziela innej osobie środka odurzającego lub substancji psychotropowej, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
-
Jeżeli sprawca udziela środka osobie małoletniej, zagrożenie karą wzrasta – od 3 do 20 lat pozbawienia wolności.
W praktyce organów ścigania na terenie województwa śląskiego przepis ten znajduje zastosowanie zarówno wobec osób podejrzanych o zorganizowany obrót, jak i przy jednostkowych, incydentalnych przypadkach przekazania substancji za wynagrodzeniem. Nie ma znaczenia częstotliwość zbycia narkotyków dla samego zaistnienia przestępstwa, natomiast rzecz jasna wpływa to na wymiar kary, ale też inną dość dotkliwą konsekwencję wyroku - mianowicie przepadek korzyści uzyskanej z popełnienia przestępstwa.
Co oznacza „udzielanie” środka odurzającego?
Pojęcie „udzielania” interpretowane jest szeroko. Obejmuje:
-
sprzedaż narkotyków,
-
przekazanie odpłatne,
-
pośrednictwo w transakcji,
-
wspólne nabycie w celu dalszego rozdysponowania.
Wystarczy jednorazowe zachowanie spełniające znamiona czynu zabronionego – nie jest konieczne prowadzenie "stałej" działalności.
W sprawach, które trafiają do sądów w Katowicach, Gliwicach czy Sosnowcu, często kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy doszło do rzeczywistej odpłatności oraz czy sprawca działał z zamiarem osiągnięcia korzyści majątkowej.
Cel osiągnięcia korzyści majątkowej – element przesądzający o odpowiedzialności
Dla bytu przestępstwa nie wystarczy samo przekazanie środka. Konieczne jest wykazanie, że sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej.
Korzyścią majątkową może być:
-
zapłata pieniężna,
-
inny wymierny ekwiwalent,
-
uniknięcie straty finansowej.
Co istotne – wystarczy zamiar osiągnięcia korzyści. Nawet jeśli sprawca finalnie nie uzyskał zapłaty, odpowiedzialność karna może zostać przypisana. Tak będzie w sytuacji, kiedy ktoś stałemu klientowi przekazuje środki odurzające i nie otrzymuje od razu za nie zapłaty, lecz jedynie obietnicę ich przekazania w przyszłości, kiedy będzie nimi dysponował.
W praktyce właśnie ten element bywa przedmiotem intensywnej analizy dowodowej i stanowi kluczowy punkt, na którym koncentruje się obrona w sprawach narkotykowych na Śląsku.
Wypadek mniejszej wagi – realna szansa na łagodniejszą odpowiedzialność
Ustawa przewiduje możliwość zakwalifikowania czynu jako wypadku mniejszej wagi. W takiej sytuacji zagrożenie karą jest istotnie niższe.
Sąd bierze pod uwagę m.in.:
-
ilość i rodzaj substancji,
-
incydentalny charakter zdarzenia,
-
brak profesjonalnej organizacji,
-
uprzednią niekaralność sprawcy.
W praktyce śląskich sądów argumentacja dotycząca wypadku mniejszej wagi często decyduje o wymiarze kary, a niekiedy umożliwia zastosowanie warunkowego zawieszenia jej wykonania, co jest dość istotne zważywszy na to, jakie kary orzeka się za przestępstwo w typie podstawowym.
Jak wygląda obrona w sprawach narkotykowych na Śląsku?
Skuteczna obrona w sprawach narkotykowych na Śląsku wymaga szczegółowej analizy materiału dowodowego już na etapie postępowania przygotowawczego, nierzadko przy okazji udziału obrońcy w posiedzeniu dotyczącym zastosowania tymczasowego aresztowania.
Najczęstsze działania obrony obejmują:
1. Analizę legalności zatrzymania i przeszukania
Sprawdzenie, czy czynności zostały przeprowadzone zgodnie z przepisami kodeksu postępowania karnego.
2. Weryfikację kontroli operacyjnej
Ocena, czy podsłuchy lub inne czynności operacyjne były prowadzone w granicach prawa.
3. Podważanie opinii biegłych
Kwestionowanie:
-
rodzaju zabezpieczonej substancji,
-
jej masy netto,
-
zawartości substancji czynnej.
4. Kwestionowanie zamiaru osiągnięcia korzyści
W wielu sprawach kluczowe jest wykazanie, że przekazanie miało charakter nieodpłatny lub nie było ukierunkowane na zysk.
Jakie kary grożą za udzielanie narkotyków?
W zależności od kwalifikacji prawnej możliwe są:
-
kara pozbawienia wolności od 1 roku do 10 lat,
-
w przypadku małoletniego – od 3 do 20 lat,
-
przepadek mienia pochodzącego z przestępstwa,
-
przepadek przedmiotów służących do jego popełnienia.
W praktyce wymiar kary zależy od:
-
ilości i rodzaju środka,
-
roli sprawcy,
-
uprzedniej karalności,
-
postawy procesowej.
Dlaczego szybka reakcja ma znaczenie?
W sprawach dotyczących narkotyków ogromne znaczenie ma etap postępowania przygotowawczego. To wtedy:
-
zabezpieczane są dowody,
-
przeprowadzane są przesłuchania,
-
formułowane są zarzuty.
Wczesne podjęcie działań obronnych może wpłynąć na:
-
treść postanowienia o przedstawieniu zarzutów,
-
decyzję o zastosowaniu tymczasowego aresztowania,
-
końcową kwalifikację prawną czynu.
Podsumowanie – obrona w sprawach narkotykowych na Śląsku
Przestępstwo udzielania środków odurzających w celu osiągnięcia korzyści majątkowej zagrożone jest surową karą. Kluczowe znaczenie mają:
-
ustalenie, czy doszło do „udzielania”,
-
wykazanie zamiaru osiągnięcia korzyści,
-
ocena skali i charakteru zdarzenia.
Obrona w sprawach narkotykowych na Śląsku powinna być oparta na dokładnej analizie dowodów, doświadczeniu procesowym oraz znajomości praktyki lokalnych sądów i prokuratur.