Blog

« wróć do wpisów

Przestępstwo pozornego bankructwa

2018-11-24, Adwokat Katowice Kamil Draga

Na podstawie art. 301 § 1 kodeksu karnego kto będąc dłużnikiem kilku wierzycieli udaremnia lub ogranicza zaspokojenie ich należności przez to, że tworzy w oparciu o przepisy prawa nową jednostkę gospodarczą i przenosi na nią składniki swojego majątku, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Na pozór jasny i zrozumiały przepis może jednak rodzić szereg pytań, np. jak dalece może posunąć się dłużnik w „optymalizacji” swoich zobowiązań, aby - chcąc stworzyć nowy podmiot gospodarczy i wyposażyć choćby w części w majątek innego – nie narazić się na zarzut „wyprowadzania majątku”.

Otóż pierwszą istotną rzeczą jest to, że karane jest tylko przeniesienie majątku na nowy podmiot (np. nową spółkę). Jest to w zasadzie pole do nadużyć i obchodzenia tegoż przepisu. Cóż bowiem szkodzi, aby równolegle do zakładanej spółki, która ma prowadzić działalność i funkcjonować „normalnie” założyć także inną, nawet nazywającą się podobnie, funkcjonującą jedynie „na papierze”, a na którą to w stosownym momencie dokona się transferu całego majątku spółki zadłużonej?

Jako wskazane w przepisie jednostki gospodarcze należy rozumieć jednostki organizacyjne (czyli też te nie posiadające osobowości prawnej), których podstawowym celem jest prowadzenie działalności dla zysku.
W szczególności będą to spółki prawa handlowego (spółki osobowe i kapitałowe), lecz także spółka cywilna (nie mająca osobowości prawnej), jak i te fundacje czy stowarzyszenia, które w swych zadaniach statutowych mają wpisane prowadzenie działalności gospodarczej.

Innym paradoksem omawianego przepisu jest to, iż owo udaremnienie czy chociażby ograniczenie zaspokojenia musi dotyczyć należności przynajmniej 2 wierzycieli, a więc przepis ten jak się zdaje nie może znaleźć zastosowania wtedy, gdy dłużnika posiada tylko jednego wierzyciela.

Warto także pamiętać, że przeniesienie musi dotyczyć takich składników, które nadają się do egzekucji, toteż nie wystąpi przestępstwo wtedy, gdy ktoś przeniesie takie składniki, które spod takiej egzekucji na mocy odpowiednich przepisów są wyłączone.

Z kolei w myśl art. 301 § 3 kodeksu karnego penalizowane jest ponadto takie zachowanie, które polega na tym, że kto będąc dłużnikiem kilku wierzycieli w sposób lekkomyślny doprowadza do swojej upadłości lub niewypłacalności, w szczególności przez trwonienie części składowych majątku, zaciąganie zobowiązań lub zawieranie transakcji oczywiście sprzecznych z zasadami gospodarowania.

Zwrócić tu trzeba uwagę, że jedynie przykładowo wymienia się w tym przepisie działania typu: trwonienie majątku, zaciąganie zobowiązań lub zawieranie transakcji niekorzystnych, a więc także inne zachowania się dłużnika, o ile prowadzić będą do niewypłacalności czy upadłości, mogą spotkać się z reakcją organów ścigania.

Niewątpliwie słabą stroną omawianej tu regulacji jest to, iż operuje ona pojęciami nieostrymi i ocennymi, których nie sposób ująć w bardziej węższe ramy. Mowa tu naturalnie o tym, że dłużnik ma działać „w sposób lekkomyślny”, czy zawierać transakcję „oczywiście sprzeczną z zasadami gospodarowania”, co tak naprawdę pozwala mu wyjść „obronną ręką” dzięki tłumaczeniu, że jego postawa cechowała się działaniem w warunkach gospodarki rynkowej, gdzie pewne ryzyko działalności gospodarczej trzeba w końcu ponosić.

Jak rozumieć ową lekkomyślność? Definicja ta zawarta jest w ogólnych regułach odpowiedzialności karnej, czyli art. 9 k.k. zgodnie z którym jest to popełnienie czynu w wyniku niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo przewidywania możliwości jego popełnienia, ale bez godzenia się na tenże czyn.



Adwokat Katowice Kamil Draga

« wróć do wpisów 
Adwokat Katowice
Prawa są jak pajęczyny, poprzez które przedostają się wielkie muchy,
a w których więzną małe
Monteskiusz


Kancelaria Adwokacka

adwokat Kamil Draga

ul. Wita Stwosza 7/217
40-040 Katowice

tel. kom. 506 227 786
tel. (fax) 32 494-05-40

Linki